Değerleme raporu nedir, kim hazırlar, neye bakar? Yabancı alıcı için rehber

Türkiye'de yabancıya konut satışında ve gayrimenkul yoluyla vatandaşlık başvurusunda en çok soru alan belgelerden biri değerleme raporu. Halk arasında "ekspertiz" denir. Bu yazıda neye yaradığını, neye bakıldığını ve düşük çıkarsa ne yapılacağını anlatıyoruz.

Değerleme raporu nedir?

Taşınmazın piyasa değerini belirleyen, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) lisanslı bir değerleme kuruluşu tarafından hazırlanan resmi rapordur. Rapor; taşınmazın konumunu, büyüklüğünü, imar durumunu, bina yaşını, yapı kalitesini ve benzer satışlarla karşılaştırmayı içerir.

Yabancı alıcıda, tapu devri için bu raporun hazırlanması gerekir. Vatandaşlık başvurusunda ise rapor, yatırımın en az 400.000 $ olduğunu belgeleyen ana evraktır.

Raporu kim, ne zaman, hangi bedelle hazırlatır?

• Kim yaptırır? Genellikle alıcı yaptırır; bedelini de alıcı öder. Satıcıyla sözleşmede farklı bir paylaşım yazılabilir.
• Ne kadar sürer? Bir hafta içinde çıkabileceği gibi, yoğun dönemde daha uzun sürebilir. Takvimi tapu randevusuna göre planlayın.
• Ne kadar tutar? Ücret kuruluşa ve taşınmaza göre değişir. Güncel tutarı alım masrafları hesaplayıcımızda tahmini olarak görebilirsiniz.

Değerleme uzmanı neye bakar?

1. Konum ve çevre. Mahalle, denize ve merkeze mesafe, altyapı.
2. Yapı bilgileri. Bina yaşı, kat, cephe, yapı kalitesi; iç mekân durumu.
3. Ortak olanaklar. Havuz, güvenlik, otopark, spor alanı gibi site içi imkânlar.
4. Emsal satışlar. Aynı bölgede yakın zamanda satılan benzer konutlar.
5. Resmi durum. Tapu kaydı, imar durumu, varsa şerhler ve iskan.

Rapor ilan fiyatından düşük çıkarsa?

Bu sık görülür. Piyasa fiyatı talebe göre değişebilir; rapor ise emsal ve teknik kriterlere dayanır. Üç seçeneğiniz var:

• Pazarlık. Rapor değeri düşükse, satıcıyla fiyat yeniden konuşulabilir.
• Başka bir kuruluşun görüşü. Aynı konut için ikinci rapor istenebilir; ama bunun maliyeti ve süresi vardır.
• Vazgeçmek. Kapora ya da ön sözleşme imzalıyorsanız, rapor düşük çıkarsa vazgeçme hakkınızı yazılı hale getirin.

Vatandaşlık için özel dikkat

Vatandaşlık hedefliyorsanız, rapor değeri 400.000 $'ın altında kalırsa başvuru sorunlu olur; satış bedeli yüksek olsa bile. Sınıra yakın konutlarda risk büyüktür. Ayrıntılı örnek için 400.000 $ sınırı yazımıza bakın. Güncel şartlar için vatandaşlık rehberimiz ve ikamet izni sayfamız yararlı olur.

Sitemizdeki ilanlarda durum

Biz ilanlarda raporun hazır olup olmadığını önceden belirtmeye çalışıyoruz. Örneğin Uncalı'daki site dairesi gibi site içi konutlarda, ortak olanaklar rapora olumlu yansır. Yine de her konutun değeri kendi raporuyla belirlenir; ilan fiyatı bunun yerine geçmez.

Süreci baştan sona görmek için yabancı alıcı rehberimize bakabilirsiniz.

Kaynaklar: spk.gov.tr · tkgm.gov.tr · goc.gov.tr